«Tam quốc diễn nghĩa» vượt trội ở 1 chữ "nghĩa": Ba anh em Lưu, Quan, Trương kết nghĩa vườn đào; Quan Công ba lần giữ Thổ Sơn, một ngựa vượt năm ải chém sáu tướng; Quan Vân Trường vì nghĩa tha Tào Tháo; Quan Vân Trường vì nghĩa tha Hoàng Hán Thăng; Trương Dực Đức vì nghĩa tha Nghiêm Nhan, v.v. Ngoài nổi bật một chữ "nghĩa" ra, «Tam quốc diễn nghĩa» cũng trình bày thế nào là "trí tuệ". Trong đông đảo tình tiết đấu trí trong «Tam quốc diễn nghĩa», tuyệt vời nhất là đoạn Tôn-Lưu liên hợp kháng Tào, hỏa thiêu Xích Bích. trong khoảng câu chuyện Tôn-Lưu liên hiệp kháng Tào trong Tam quốc diễn nghĩa, chúng ta với thể thấy nghệ thuật thuyết phục của Gia Cát Lượng.
Tạo hình Gia Cát Lượng trong Tam quốc diễn nghĩa
Tào tháo đốt lương tại Ô Sào phá Viên Thiệu, sau lại uy bức Giang Nam, Kinh Châu đã đầu hàng Tào tháo dỡ, cho nên kẻ địch ngăn Tào tháo bình định Giang Nam chỉ còn mang Lưu Bị và Tôn Quyền. tháo dỡ bèn phát hịch cho Tôn Quyền ở Đông Ngô: "Ta phụng mệnh vua, đánh kẻ mang tội. Cờ trỏ về nam, Lưu Tôn phải khoanh tay, dân Kinh Tương nghe thấy tin, răm rắp hàng phục. Nay thống lĩnh trăm vạn hùng binh, ngàn viên thượng tướng, muốn cộng mang tướng quân họp săn ở Giang Hạ, để đánh Lưu Bị, cộng chia đất đai, giao hảo với nhau mãi mãi. Xin đừng nghi hoặc, tư vấn ngay cho". Đây chính là kế "mượn các con phố diệt Quắc" [1], trước diệt Lưu Bị, sau diệt Đông Ngô.
Trong Tam quốc diễn nghĩa, trước sự truy tìm bức của Tào toá, Lưu Bị chỉ còn bí quyết liên minh sở hữu Đông Ngô để kháng Tào, hình thành thế chân vạc. không những thế lúc đấy Đông Ngô vẫn đang đắn đo là nên đánh hay là hàng. Cũng bởi Tào túa 1 mặt mượn danh thiên tử để hiệu lệnh chư hầu, mặt khác lấy trăm vạn hùng binh uy hiếp Giang Nam, do đó nếu kháng Tào ko thành, cơ nghiệp ba đời của Giang Đông sẽ ko cánh mà bay, vì vậy gần như mưu sĩ Đông Ngô đều chủ trương "hàng thì dễ yên, đánh thì khó thắng". Trước vấn đề kháng Tào, Tôn Quyền vẫn còn do dự: vừa không muốn chịu áp chế của Tào tháo dỡ, lại sợ không đánh nổi quân giặc đông. vì vậy để hình thành liên minh Tôn-Lưu, điều chính yếu nhất là phải thuyết phục Tôn Quyền kháng Tào.
Trong Tam quốc diễn nghĩa, thuyết phục Tôn Quyền không hề là dễ, mưu sĩ tâm phúc của Tôn Quyền là Lỗ Túc khuyên Tôn Quyền rằng: "Mọi người, ai cũng có thể hàng Tào túa được, duy với tướng quân thì không hàng được. Như Lỗ Túc này mà hàng, thì túa phong cho làm quan, áo gấm về làng, mà cũng không hề mất đất đai gì cả. Tướng quân mà hàng Tào thì về đâu? Chức tước bất quá phong hầu là cùng, xe 1 cỗ, ngựa một con, tôi đòi vài ba người, muốn ngồi ngoảnh mặt về nam mà xưng cô [2] mang còn được nữa không?" Lời của Lỗ Túc mặc dù đã động tới chỗ tự ái và khiến Tôn Quyền rất xúc động, nhưng vẫn chưa đánh tan được sự chần chờ của Tôn Quyền.
khi Tôn Quyền nghe có Ngọa Lengthy tiên sinh tới Đông Ngô, liền nghĩ ngay đến hỏi kế Gia Cát Lượng. Nhưng trong cuộc hội kiến, Tôn Quyền lại dẫn 1 đám mưu thần Đông Ngô đến, vừa cho Gia Cát Lượng thấy Giang Đông cũng mang người tài, lại xem Gia Cát Lượng mang thể thuyết phục các người chủ trương đầu hàng hay ko. từ Đó dẫn tới cuộc khẩu chiến giữa Gia Cát Lượng và đám quần Nho. Trong cuộc chiến trí này, Gia Cát Lượng mạnh mẽ biện giải khi bị căn vặn, hoặc dẫn ra điển cố, hoặc mượn cổ dụ kim, hoặc lấy tỉ dụ Lưu Bị thắng Tào túa, làm các người vặn hoặc cứng họng, hoặc chỉ biết ngồi im và cảm thấy hổ thẹn.
Thuyết phục của Gia Cát Lượng mang Tôn Quyền là trước thì kể khích, sau mới khuyên nhủ. Tôn Quyền sợ quân Tào đa dạng, Khổng Minh càng cường điệu Tào tháo binh rộng rãi tướng chuyên nghiệp, lại khuyên Tôn Quyền đừng đánh mà hãy sớm ngoảnh mặt về phương Bắc mà hàng. Tôn Quyền nói: "Nếu quả như lời ông, thì sao Lưu Dự Châu không hàng Tào đi?" Khổng Minh đáp: "Ngày xưa Điền Hoành [3] là một tráng sĩ nước Tề còn biết giữ nghĩa không chịu nhục, huống chi Lưu Dự Châu là tôn thân nhà Hán, anh hùng lừng lẫy trên đời, kẻ sĩ thảy đều mong chờ. Việc không xong là bởi trời, với đâu lại chịu luồn cúi người ta?" Tôn Quyền nghe Khổng Minh kể xong, nét mặt lầm lầm, rũ áo đứng dậy, lui vào nhà sau. các quan cùng mủm mỉm cười và giải tán. Họ đâu biết Khổng Minh đang khích ý chí đế vương của Tôn Quyền, nên lúc Tôn Quyền nghe Lỗ Túc nhắc Khổng Minh mang diệu kế phá Tào, Tôn Quyền vội đổi giận làm cho vui và đi hỏi ngay. Tôn Quyền hỏi: "Tào dỡ vốn chỉ ghét Lã Bố, Lưu Biểu, Viên Thiệu, Viên Thuật, Lưu Dự Châu với tôi mà thôi. Nay đã trừ được cả, duy chỉ còn Dự Châu mang tôi. Tôi chẳng thể đem cả nước Ngô dâng cho người ta được. Kế của tôi đã quyết, nhưng khi Lưu Dự Châu giúp cho thì cũng ko ai đương nổi được Tào tháo hiện tại. Mà Dự Châu lại vừa mới thua trận, làm cho thế nào mà chống được nạn này". Khổng Minh đáp: "Dự Châu tuy mới thua, nhưng Quan Vân Trường còn thống lĩnh hàng vạn tinh binh; Lưu Kỳ ở Giang Hạ cũng có chừng vạn binh sĩ. Quân Tào tháo dỡ trong khoảng xa đến, tất cũng mỏi mệt; vừa qua, lại đuổi Dự Châu, quân khinh kỵ đi ba trăm dặm 1 ngày, khác nào nỏ cứng giương lên đã đuối sức, chưa chắc bắn thủng được mảnh lụa mỏng. Vả lại người phương bắc ko quen đánh thuỷ; quân dân ở Kinh Châu gặp thế bí phải phục Tào, chớ chẳng hề là tự nguyện. Nay tướng quân thật muốn đồng tâm hiệp lực có Dự Châu, thì khiến cho gì không phá được Tào Tháo? Quân Tào mà bị phá, tất phải kéo về bắc, thì thế Kinh, Ngô lại mạnh, mà hình thành thế chân vạc được. thời cơ được thua, chỉ trong khi này, xin tướng quân hãy nghĩ cho kỹ mà quyết đi!" Quyền mừng lắm, nói: "Mấy lời của tiên sinh, thật đã khiến cho sáng mắt tôi. Ý tôi đã quyết, không còn hoài nghi gì nữa". Ngay hôm đấy, Tôn Quyền bàn luận đựng quân để cùng đi phá Tào toá. Đây chính là hạ tầng ban đầu cho liên minh Tôn-Lưu sau này.
Từ khóa: http://chanhkien.org.
